Deprogramator Koisa – część 2. Wykonawstwo laboratoryjne
- Jakie są dwa sposoby wykonania deprogramatora Koisa?
- Porównanie metod: przygotowanie, końcowe polerowanie.
Title: Kois Deprogrammer, Part 2. Laboratory fabrication
Streszczenie: Artykuł opisuje dwa sposoby wykonania deprogramatora Koisa, który jest uzupełnieniem ortodontycznym pomagającym w relaksacji mięśni pacjenta. Pierwsza metoda wykonania polega na zastosowaniu płytki termoformowanej. Druga metoda opiera się na wykonawstwie drucianego łuku wargowego i akrylowej płyty. Obie metody wymagają precyzyjnego przygotowania i końcowego polerowania w celu uzyskania funkcjonalnego i estetycznego deprogramatora.
Słowa Kluczowe: deprogramator Koisa, płytka termoformowana, wypustka akrylowa, druciany łuk, poliklaw
Summary: The article describes two methods of fabricating the Kois deprogrammer, which is an orthodontic appliance that helps to relax patient’s muscles. The first method of fabrication involves the use of a thermoformed plate. The other method is based on the fabrication of a wire labial arch and an acrylic plate. Both methods require precise preparation and final polishing in order to obtain a functional and aesthetic deprogrammer.
Keywords: Kois deprogrammer, thermoformed plate, acrylic insert, wire arch, polyclave
Studentki koła naukowego przy Zakładzie Technik Dentystycznych i Zaburzeń Czynnościowych Narządu Żucia Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego wykonały deprogramator Koisa dwoma metodami. Pierwsza z nich to metoda z wykorzystaniem płyty termoformowalnej. Druga metoda opiera się na wykonaniu akrylowej płyty z łukiem wargowym.
Pierwsza metoda
Wykonanie deprogramatora rozpoczęto od odlania i obcięcia modeli z gipsu klasy IV (1). W tym celu użyto 19 ml wody na 100 g gipsu z wykorzystaniem mieszadła próżniowego (czas mieszania: 90 sek.). Aby uniknąć powstania pęcherzy powietrza, czynność tę należy wykonać przy użyciu stolika wibracyjnego. Po związaniu gipsu modele obcięto na obcinarce protetycznej. Istotnym elementem jest wysokość modelu – im jest ona mniejsza, tym lepiej powietrze zostanie zassane przez formierz ciśnieniowy i tworzywo zostanie szczelniej zaciągnięte. Należy jednak uważać, żeby model nie był zbyt niski i uwzględniał potrzebne do wykonania deprogramatora struktury anatomiczne. Przygotowanie modelu szczęki zaczęto od wypreparowania podniebienia twardego tak, aby fałdy podniebienne oraz stoki wyrostków zębodołowych pozostały nienaruszone. Następnie krawędzie modelu zostały opracowane tak, aby były zbieżne ku podstawie modelu w celu zapewnienia dokładniejszego przylegania szyny do pola protetycznego.Tak przygotowane modele wraz z wewnątrzustnym rejestratorem zwarcia oprawiono w artykulator Bio-Art 7000-S przy użyciu gipsu (fot. 1). Przed natłoczeniem szyny techniką termoformowania zablokowano podcienie przy pomocy materiału silikonowego przeznaczonego do tej procedury. Następnie suchy model został umieszczony na stoliku urządzenia do termoformowania. Wysuszony model zmniejsza ryzyko pojawienia się porowatości w natłoczonej szynie. Użyto szyny twardej o grubości1 mm i o kwadratowym kształcie, wykonanej z etyleno-octanu winylu (fot. 2) [w artykule Metoda bezpośredniego modelowania wzorca ochraniacza wewnątrzustnego (2) opisano wykonanie innej pracy protetycznej z tym samym materiałem, z którego są wykonane szyny termoformowalne etyleno-octanu winylu (EVA)]. Szynę opracowano za pomocą frezu trójkątnego i tarczy do akrylu, a następnie wygładzono krawędzie za pomocą szczotki z włókna syntetycznego o średniej gradacji. Model z natłoczoną płytką ponownie umieszczono w artykulatorze w celu kontroli relacji zwarcia. Podczas kolejnego etapu wymodelowano kształt wypustki akrylowej z wosku modelowego (fot. 3). Wypustka akrylowa musi być umieszczona wzdłuż szwu podniebiennego oraz zachodzić na przyśrodkowe górne zęby sieczne. Jej szerokość to 3 mm, a wysokość i głębokość zależą od warunków zgryzowych pacjenta. Woskowa wypustka została wymodelowana bez zachyłków na całej powierzchni. Następnie przygotowano przedlew z silikonu kondensacyjnego (fot. 4), który swoim zasięgiem obejmował cały woskowy element, stając się jego negatywem (3). Po związaniu sylikonu zdjęto przedlew, aby dokładnie usunąć wosk z płytki termoformowalnej. W przedlewie za pomocą skalpela został wycięty otwór, który później pozwolił na wprowadzenie tworzywa akrylowego. Następnie za pomocą piaskarki pod ciśnieniem 1 bara zmatowiono szynę w miejscu połączenia z akrylem, po czym oczyszczono jej powierzchnię. Na przygotowaną płytkę nałożono przedlew, a jego granice uszczelniono woskiem kleistym. Kolejnym krokiem pracy było rozrobienie bezbarwnego tworzywa akrylowego szybko polimeryzującego w silikonowym naczyniu. Akryl musi mieć rzadką konsystencję, aby mógł swobodnie zapłynąć w każdą wolną przestrzeń wewnątrz przedlewu. Tworzywo akrylowe wlewano powoli cienkim strumieniem. Pozwala to na uniknięcie zamknięcia pęcherzy powietrza. Model umieszczono w poliklawie, uważając, aby akryl nie wypłynął, a polimeryzację przeprowadzono w warunkach wskazanych przez producenta tworzywa akrylowego – pod ciśnieniem 2,2 bara w temperaturze 45°C. Po zakończonej polimeryzacji opracowano akrylową część szyny. Przy pomocy frezów i tarczy do akrylu nadano docelowy kształt wypustki oraz zasięg szyny. Następnie deprogramator Koisa wypolerowano na polerce wysokoobrotowej przy pomocy miękkich szczotek oraz pumeksu i uniwersalnej pasty polerskiej. Po skończonym polerowaniu akryl był gładki, miejsce łączenia się szyny z wypustką niewidoczne, a krawędzie szyny obłe (fot. 5).
Przeczytaj wszystkie artykuły z czasopisma NOWOCZESNY TECHNIK DENTYSTYCZNY – > TUTAJ
Druga metoda
Druga metoda wykonania deprogramatora Koisa opiera się na wykonaniu akrylowej płyty z łukiem wargowym. Procedura przygotowania i oprawienia modeli w artykulator jest taka sama jak w przypadku pierwszej omawianej metody. Na modelu szczęki został zaprojektowany przebieg łuku wargowego oraz zasięg płyty akrylowej. Deprogramator Koisa wykonany tą metodą jest modyfikacją płytki retencyjnej Hawleya (4). Akrylowa płyta jest zredukowana w obrębie podniebienia i pokrywa podniebienne powierzchnie zębów górnych. Łuk wargowy wykonano tak, aby znajdował się na 1/3 wysokości zębów górnych od ich brzegu siecznego z pętlami na kłach i obejmował ostatnie zęby trzonowe (5). Następnie przechodzi na stronę podniebienną, gdzie tworzy części retencyjne (fot. 6). Tak dogięty łuk z drutu sprężysto-twardego o przekroju 0,9 mm umocowano do modelu za pomocą wosku modelowego. Zwrócono uwagę, aby części retencyjne były uwolnione i tworzywo akrylowe mogło swobodnie je objąć. Przed rozpoczęciem polimeryzacji zaizolowano model gipsowy izolatorem błonotwórczym i zablokowano podcienie. W sylikonowym naczyniu rozrobiono bezbarwne tworzywo akrylowe szybko polimeryzujące, które uformowano we wcześniej zaplanowany kształt płyty akrylowej przy pomocy metody ciasta (fot. 7a). Model umieszczono w poliklawie na 20 minut pod ciśnieniem 2,2 bara w 45°C w celu polimeryzacji ciśnieniowej tworzywa. Następnie uformowano akrylową wypustkę na wysokości pierwszych zębów siecznych (5). Wał akrylowy został wykonany metodą ciasta (fot. 7b) w kształcie prostokąta o wymiarach 2 x 3 mm (5) o wysokości 1-1,5 mm (6). Model umieszczono w poliklawie na 20 min pod ciśnieniem 2,2 bara w 45°C. Po zakończonym procesie polimeryzacji płytę akrylową opracowano frezem do akrylu tak, aby zniwelować ostre krawędzie, a następnie wygładzono jej powierzchnię przy użyciu gumki do akrylu. Wstępnie wypolerowano deprogramator na polerce wysokoobrotowej przy pomocy miękkich szczotek (fot. 8). Na koniec, aby uzyskać wysoki połysk, użyto pasty polerskiej i szczotki typu „baranek” (fot. 9).
Podsumowanie
Artykuł opisuje dwie metody wykonania laboratoryjnego deprogramatora Koisa, który jest stosowany w technice ortodontycznej do relaksacji mięśniu kładu stomatognatycznego (fot. 10). Obie metody, choć różnią się techniką wykonania, są porównywalne pod względem pracochłonności i czasu wykonania. Metoda pierwsza wykorzystuje termoformowaną płytę, na której modelowana jest akrylowa wypustka. Proces obejmuje: przygotowanie modeli gipsowych, termoformowanie płyty, modelowanie wypustki z wosku, wykonanie przedlewu silikonowego, nałożenie i polimeryzację akrylu oraz polerowanie. Druga metoda opiera się na łuku wargowym i akrylowej płycie będącej modyfikacją płytki Hawleya. Proces obejmuje: wykonanie modeli gipsowych, formowanie łuku drucianego, wykonanie i modelowanie akrylowej płyty i wału na zębach siecznych oraz obróbkę mechaniczną. Obie metody wymagają precyzji i staranności w wykonaniu, a końcowy efekt powinien charakteryzować się funkcjonalnością i estetyką.
Piśmiennictwo
- Dejak B., Dejak A., Kacprzak-Ogłuszka M. i wsp.: Wpływ różnych metod rejestracji relacji centralnej na położenie żuchwy u pacjenta ze zgryzem urazowym. „Protet. Stomatol.”, 2016, LXVI, 5, 345-358.
- Katarzyna Mańka-Malara K., Gawlak D., Łojszczyk R. i wsp.: Metoda bezpośredniego modelowania wzorca ochraniacza wewnątrzustnego. „Protet Stomatol.”, 2020, 70 (1), 23-32, [dostęp on-line:] http://www.protetstomatol.pl/pdf-116967-47583? filename=Metoda%20bezposredniego.pdf.
- Mikrut K.: Techniczne aspekty wykonania deprogramatora Dawsona. „Dental Labor”, 2017, 2.
- Listwan J.: Wybrane metody deprogramacji nerwowomięśniowej w świetle współczesnej literatury oraz doświadczeń własnych. „Magazyn Stomatologiczny”, 2023, 6,48-56.
- Adamczyk Ł., Więckiewicz M.: Kliniczne aspekty zastosowania wybranych deprogramatorów przednich. „Protet. Stomatol.”, 2017, 67, 4, 338-346.
- Czerwińska-Niezabitowska B., Kulesa-Mrowiecka M.: Diagnostyka i leczenie dysfunkcji czaszkowo-żuchwowych w ujęciu holistycznym. Wyd. MP, Kraków 2016.
mgr Marta Tempińska, dr n. med. Klaudia Suligowska, mgr Dorota Zelewska-Kryńska – Zakład Technik Dentystycznych i Zaburzeń Czynnościowych Narządu Żucia Gdański Uniwersytet Medyczny, p.o. kierownika dr n. med. Klaudia Suligowska
Julia Kamerka, Julia Schmidt, Marcelina Wesołowska, Wiktoria Krawczak – Studenckie Koło Naukowe przy Zakładzie Technik Dentystycznych i Zaburzeń Czynnościowych Narządu Żucia Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego
