Paradontoza – zabójca zębów
Paradontoza to przewlekłe zapalenie tkanek przyzębia — dziąsła, więzadła przyzębia, kości wokół zęba. To nie to samo co zwykłe zapalenie dziąseł (gingivitis), które bywa odwracalne — parodontoza to moment, w którym bakterie i stan zapalny zaczynają uszkadzać struktury podporowe zębów.
Głównym winowajcą jest biofilm bakteryjny — płytka nazębna, którą tworzą bakterie, i złogi kamienia nazębnego, jeśli higiena jamy ustnej jest niewystarczająca. Bakterie, zwłaszcza te beztlenowe Gram-ujemne jak Porphyromonas gingivalis, Aggregatibacter actinomycetemcomitans, Tannerella forsythia, Prevotella intermedia, mają zdolność do prowokowania odpowiedzi zapalnej, która z czasem staje się destrukcyjna.
Ale paradontoza to nie tylko bakterie. Równie istotna jest odpowiedź immunologiczna gospodarza — czyli naszego organizmu. Jeśli odpowiedź immunologiczna jest nadmierna lub niewłaściwa, stan zapalny sam w sobie niszczy tkanki — dziąsła i kość. Jednym z autorytetów w dziedzinie paradontozy jest Georges Hajishengallis — jego prace mówią o tym, jak Porphyromonas gingivalis „manipuluje” odpowiedzią immunologiczną gospodarza, by przetrwać i niszczyć tkanki. Bakteria ta potrafi, poprzez swoje lipopolisacharydy i enzymy, obniżyć skuteczność mechanizmów obronnych i sprzyjać stanom zapalnym. Do tego dochodzą czynniki środowiskowe i systemowe: palenie papierosów, cukrzyca, zaburzenia hormonalne, niedobór witamin, genetyka.
Zaczyna się zapaleniem dziąseł
Paradontoza rozwija się etapami. Zaczyna się od zapalenia dziąseł — rumień, obrzęk, krwawienie przy szczotkowaniu. Jeśli nie zahamujemy rozwoju, zapalenie przechodzi głębiej, tworzą się kieszonki między dziąsłem a zębem, w nich gromadzi się bakteria i kamień, dochodzi do ubytku kości — a to prowadzi do odsłoniętych szyjek, ruchomości zębów, często do ich utraty.
Paradontoza nie jest jednolita — występują różne formy i stadium. Jest forma przewlekła, występująca często u dorosłych, rozwijająca się wolniej, lecz postępująca, jeśli nie jest leczona. Potem są formy agresywne („aggressive periodontitis”) — szybkie niszczenie przyzębia, często w młodszym wieku, z charakterystycznym występowaniem u kilku osób w rodzinie.
Są też choroby martwicze dziąseł i przyzębia — bardziej dramatyczne, z owrzodzeniami dziąseł, martwicą, bólem, często u osób z osłabionym układem odpornościowym, przy złej kondycji ogólnej, przy niedoborach, stresie.
Paradontoza może też być klasyfikowana według stopnia i fazy, zależnie od tego, ile kości utraconych, ile kieszonek oraz jak duże stany zapalne i jakie czynniki ryzyka (np. palenie, cukrzyca) są obecne.
Jest też paraimplantoza — analogiczna choroba, ale dotyczy tkanek wokół implantów zamiast naturalnych zębów. Wymaga podobnych refleksji, ale bywa trudniejsza w leczeniu, bo implanty inaczej się goją i brak jest naturalnego przyczepu więzadła.
