Zindywidualizowany tork siekaczy w filozofii MFS – skrót założeń

Poniżej przedstawiamy skrótowy opis założeń Folozofii MFS opracowany przez lek. stom. Monikę Ośko na podstawie wykładu, który wygłosiła 22 listopada 2025 r. w Krakowie podczas IV Konferencji Ortodoncji w Praktyce. Zapraszamy do zapoznania się z tekstem i bezpłatnym e-bookiem. Interesuje Cię ta tematyka? Zapraszamy do zapoznania się z książką autorstwa Moniki Ośko i José Durána von Arx: Leczenie ortodontyczne wg filozofii MFS. Podejście przyczynowe do problemów wzrostu i rozwoju twarzoczaszki, stymuloterapia.

lek. stom. Monika Ośko i prof. José Durán

Zindywidualizowany tork siekaczy w filozofii MFS – skrót założeń

W klasycznych technikach (Roth, MBT, Ricketts) wszystkim pacjentom przykleja się tę samą preskrypcję zamków. Analiza MFS pokazuje jednak, że tylko niewielki odsetek pacjentów uzyska wtedy rzeczywiście prawidłowy tork – czyli równoległość osi górnych siekaczy do osi twarzy i stabilną pozycję siekaczy dolnych. U większości pacjentów takie „uśrednione” ustawienia są albo zbyt protrudujące, albo zbyt retrudujące w stosunku do ich anatomii i wzorca wzrostu.

Dolne siekacze wyrzynają się w obrębie spojenia żuchwy, pomiędzy blaszkami kości korowej, a ich ostateczna pozycja jest wynikiem równowagi między siłami języka i wargi dolnej. To położenie – zgodne z równowagą mięśniową – jest dla MFS punktem wyjścia do planowania stabilnego zgryzu i retencji.

Tork zamka jest głównym narzędziem kontroli nachylenia siekaczy:

• tork ujemny – pionizuje korony, cofa zęby przednie i skraca łuk zębowy (zmniejsza miejsce),
• tork dodatni – wychyla korony przedsionkowo, wysuwa siekacze i wydłuża łuk.Celem MFS jest:
• stabilna pozycja dolnych siekaczy w strefie równowagi mięśniowej,
• równoległość osi górnych siekaczy do osi twarzy wg Rickettsa, tak aby kierunek ich ekstruzji był zgodny z kierunkiem wzrostu twarzy i przesuwania się dolnych siekaczy (ekwiwalencja ruchów siekaczy górnych i dolnych). Dzięki temu zmniejszamy ryzyko zgryzu otwartego przedniego i nawrotów.

Dlatego tork dla każdego pacjenta jest obliczany indywidualnie na cefalogramie, według schematu:

• dla górnych siekaczy wyznacza się płaszczyznę zgryzową (płaszczyznę łuku), płaszczyznę orientacji podstawy zamka (styczną do przedniej wypukłości zęba na wysokości planowanego slotu) oraz prostą prostopadłą do płaszczyzny zgryzowej; następnie mierzy się kąt między prostopadłą a płaszczyzną podstawy zamka (kąt alfa) oraz uwzględnia relację do osi twarzy (kąt beta) i przewidywaną zmianę położenia płaszczyzny zgryzowej w trakcie leczenia. Suma tych wartości daje zindywidualizowany tork dla górnych siekaczy. W załączniku algorytm postępowania
• dla dolnych siekaczy analogicznie wyznacza się płaszczyznę orientacji podstawy zamka i prostopadłą do płaszczyzny zgryzowej, mierząc kąt gamma. Do tej wartości dodaje się korektę związaną z planowaną protruzją lub retruzją – w MFS przyjmuje się zmianę o 2° torku na każdy 1 mm wysunięcia lub cofnięcia siekacza. Istotne jest także na jakiej wysokości przyklejamy zamek. W badaniu 99 przypadków różnica średniego zindywidualizowanego torku dolnych siekaczy wyniosła ok. 4,6° między sytuacją, gdy slot był 4 mm od brzegu siecznego, a sytuacją, gdy znajdował się w połowie wysokości korony. Jednocześnie wartości w próbie wahały się od ujemnych po bardzo dodatnie, co dodatkowo potwierdza konieczność indywidualizacji preskrypcji zamiast używania jednego „uniwersalnego” torku. Dzięki opisanej w materiale metodzie możemy skalkulować dla każdego pacjenta możliwie najbardziej zindywidualizowane, przybliżone do ideału wartości torku dla górnych i dolnych siekaczy. Zamiast korzystać z jednej „uniwersalnej” preskrypcji zamków, wyznaczamy tork w oparciu o oś twarzy, płaszczyznę zgryzową i planowaną zmianę położenia siekaczy, co pozwala lepiej dopasować leczenie do rzeczywistych warunków kostno-mięśniowych i zwiększa szanse na stabilny, funkcjonalny wynik a w wyjątkowych przypadkach stosuje się dodatkowe manewry, jak odwrócenie zamka drugiego siekacza w celu uzyskania bardziej skrajnych wartości. W dolnym łuku można obliczyć tork zarówno według kryterium stabilności (pozycja w równowadze mięśniowej), jak i według kryterium estetycznego (świadome, większe wysunięcie siekaczy), kompensując je odpowiednio torkiem górnych siekaczy.