Wykorzystanie regulatora czynności mięśniowych MFS w leczeniu 11-letniego pacjenta rosnącego z II klasą szkieletową, podgrupa 2 – opis przypadku
Stymuloterapia w ortodoncji może być „negatywna” lub „pozytywna”. Negatywne bodźce to te, które wpływają na funkcje jamy ustnej odbiegające od ich normalnego wzorca. „Pozytywna” stymulacja pobudza aktywność mięśniową, która sprzyja korekcji zgryzu. Użytkowanie w dzień i w nocy przez pacjenta urządzeń do „zaprogramowanej stymuloterapii” będzie rozwijać postępy leczenia wraz okresem użytkowania [8]. Fakty te były znane od dawna i zostały udokumentowane. Niestety są one często ignorowane [8].
Przeczytaj wszystkie artykuły z kategorii ORTODONCJA W PRAKTYCE
Brachycefaliczny typ twarzy, wzorzec rotacji szczęk w okresie wzrostu
Szczęka rozwija się poprzecznie ze względu na ekspansję zatok szczękowych i przemieszczanie ich ścian bocznych. Ograniczenia patologiczne tej ekspansji prowadzą do niedostatecznego rozwoju szczęki. Skutkiem nacisku dostarczanego przez język na sklepienie oraz sił żucia przekazywanych przez zęby jest głównie poprzeczny rozwój szczęki i sklepienia podniebienia [9]. Brachycefaliczny typ twarzy jest zależny od wzorca rotacji szczęk w okresie wzrostu. U osób z zespołem krótkiej twarzy występuje zmniejszenie przedniej wysokości twarzy w części dolnej i wykazuje doprzednią rotację żuchwy podczas wzrostu. Temu typowi rotacji towarzyszą zgryz głęboki oraz stłoczenie siekaczy. Rotacja stopniowo pionizuje siekacze dolne, przechylając je dojęzykowo, co wpływa na możliwość wystąpienia stłoczeń. Wzrost żuchwy w pewnej odległości od szczęki stwarza przestrzeń dla wyrzynających się zębów. Wzorzec rotacji kości ma oczywisty wpływ na nasilenie procesu wyrzynania zębów. Zależy on od równowagi sił prowadzących do wyrznięcia i przeciwstawiających się wyrznięciu. Głównymi siłami przeciwdziałającymi erupcji są siły żucia [10-12]. Szukając przyczyn wzmożonego napięcia mięśni żwaczy, nie należy lekceważyć dwóch istotnych czynników: zgryzu i psychiki. Czynnik stresogenny wyzwala nieskoordynowane, wielokrotne kontakty zębowe, centralne i pozacentralne. Jest przyczyną powstania bruksizmu, zaburzenia psychosomatycznego uzewnętrznionego w obrębie zębów [13, 14]. W momencie powstania kontaktów zębowych następuje pobudzenie receptorów przyzębia. Informacja z receptorów jest przesyłana drogą włókien czuciowych nerwu trójdzielnego do zwoju nerwu trójdzielnego, następnie do jądra nerwu trójdzielnego i do tworu siatkowatego. Twór siatkowaty normuje aktywność jąder nerwów czaszkowych, szczególnie jądra ruchowego nerwu trójdzielnego, skąd wysyłane są impulsy nerwowe do mięśni żucia. Twór siatkowaty odgrywa rolę zasadniczego regulatora uporządkowanych i harmonijnych skurczów mięśni żucia. W momencie zaistniałego stresu lub zaburzeń emocjonalnych układ limbiczny, oddziałując na twór siatkowaty, prowokuje zaburzenie funkcji regulacyjnych ze strony tworu. Czynnik stresogenny wyzwala nieskoordynowane, wielokrotne kontakty zębowe [13-17].
Te kontakty zębowe u pacjentów w okresie rozwoju mogą pełnić funkcję inhibitora w rozwoju wyrostków zębodołowych na wysokość.
Czynnik wzrostu – jego potencjalne oddziaływanie na ostateczny efekt kliniczny
Wpływ czynnika wzrostowego na kontrolę pionową i jego potencjalne oddziaływanie na ostateczny efekt estetyczny jest wyjątkowo ważnym zagadnieniem. Wiąże się to z faktem, że nawet niewielki wzrost resztkowy może wyraźnie wpłynąć na pozycję żuchwy, a dzięki temu przyczynić się do poprawy estetyki twarzy. Na ostateczny efekt estetyczny mają wpływ: wzrost wyrostka kłykciowego, przednio-tylny wzrost punktu nasion, pionowy wzrost szczęki, pionowy wzrost górnego wyrostka zębodołowego i pionowy wzrost części zębodołowej żuchwy. Jeżeli wzrost składników pionowych będzie przeważał nad wzrostem w wymiarze przednio-tylnym, będziemy mieli do czynienia z typem wzrostu zgodnym z ruchem wskazówek zegara. Jeżeli wzrost przednio-tylnych elementów wyrostka kłykciowego przeważa nad zmianami pozostałych struktur, dominować będzie wzrost przeciwny do kierunku wskazówek zegara [18].
Według Creekmore [11] 70% pionowego wzrostu twarzy odbywa się w obrębie wyrostka zębodołowego szczęki, a pozostałe 30% lokalizuje się w żuchwie. Owe obszary wzrostowe pozostają ponadto pod wpływem szybkości wyrzynania się zębów trzonowych obu szczęk. Ważne, że trzonowiec górny wyrzyna się dwa razy szybciej niż analogiczny dolny. Wynika z tego, że kontrola wyrzynania zębów w wymiarze pionowym może wpłynąć na poprawę estetyki.
Wzmożone napięcie mięśniowe w okresie wzrostu oraz wielokrotne kontakty zębowe będące skutkiem czynnika stresogennego mogą pełnić funkcję inhibitora we wzroście wyrostków zębodołowych na wysokość i przyczyniać się do nadmiernej rotacji doprzedniej żuchwy.
Opis przypadku
Wywiad, opis wady, ostateczne rozpoznanie
Artykuł prezentuje leczenie pacjenta z II klasą szkieletową i zębową oraz ze zgryzem głębokim.
Do gabinetu zgłosiła się mama z 11-letnim synem, zaniepokojona zmianą pozycji bocznego siekacza. Problemem był ząb sieczny boczny lewy, który zmienił swoje położenie i w chwili badania znajdował się w protruzji. Wywiad z pacjentem i jego matką ujawnił jednoznaczne oczekiwania – proste zęby, odzyskanie miejsca dla stałych kłów. Pacjent nie był wcześniej leczony ortodontycznie, oddychał przez nos.
Na podstawie wywiadu stwierdzono dobry ogólny stan zdrowia chłopca. W badaniu zewnątrzustnym zaobserwowano: wklęsły profil twarzy, otwarty kąt nosowo-wargowy, wąskie usta, małą bródkę, pogłębioną bruzdę wargowo-bródkową (fot. 2). W badaniu wewnątrzustnym zaobserwowano: niedobór miejsca na kły górne, okrągły kształt podniebienia, II klasę okluzji w zwarciu centralnym (II klasa Angle’a obustronnie, podgrupa 2), zgodność linii pośrodkowych, zgryz głęboki (fot. 3). Dodatkowo w badaniu czynnościowym u dziecka stwierdzono skrócenie wędzidełka językowego, nadreaktywność mięśnia okrężnego ust oraz mięśnia bródkowego. Analiza zdjęcia cefalometrycznego wykazała II klasę szkieletową z niskim dolnym piętrem twarzy.
